Fianáin

Úsáidimid fianáin ionas go bhfaighidh tú an taithí is fearr ar ár láithreán agus comhlíonaimid ár gceanglais Cosanta Sonraí ag an am céanna. Lean ort gan do chuid socruithe a athrú, agus gheobhaidh tú fianáin, nó athraigh do chuid socruithe fianáin ag aon tráth.

Faighteoirí Ghradaim Seirbhíse Dearscna an Uachtaráin d'Éireannaigh Thar Lear 2016 fógartha

Éireannaigh thar lear, Minister Charles Flanagan, Preas Ráiteas, Éireann, 2016

Tá ainmneacha na ndaoine ar a mbronnfar Gradaim Seirbhíse Dearscna an Uachtaráin d'Éireannaigh Thar Lear i gcomhair na bliana 2016 fógartha ag an Aire Gnóthaí Eachtracha agus Trádála, an tUasal Charles Flanagan, T.D.

Bhunaigh an Rialtas Gradam Seirbhíse Dearscna an Uachtaráin tar éis Fhóram Eacnamaíoch Éireannaigh an Domhain na bliana 2011 mar bhealach chun aitheantas a thabhairt don mhéid a dhéanann daoine de dhiaspóra na hÉireann. Is in 2012 a bronnadh na gradaim den chéad uair.

Tagann ainmniúcháin ó phobail Éireannacha thar lear trí líonra na hÉireann de Mhisin Taidhleoireachta.

Agus faighteoirí Ghradaim na bliana 2016 á bhfógairt aige, dúirt an tAire Flanagan:

"Tá mé thar a bheith sásta an deis a bheith againn arís chun aitheantas a thabhairt do roinnt de na daoine is fearr i measc dhream ár ndiaspóra as ucht a bhfuil déanta acu ar mhaithe le hÉirinn, leis an bpobal Éireannach thar lear agus le clú na hÉireann. Sa domhan seo atá de shíor ag athrú, bhí an grúpa iontach daoine seo ina lóchrann seasta ar son na hÉireann agus ar son na luachanna is mór againn.

"I mbliana, den chéad uair, bronnfar Gradaim i gcatagóir na hEolaíochta, na Teicneolaíochta agus na Nuálaíochta, rud a léiríonn tábhacht na hearnála sin inár ngeilleagar dinimiciúil agus taifead gnóthachtála na hÉireann sa réimse sin. Bronnfar Gradam sa chatagóir sin ar Garret FitzGerald, atá fós ina bhall gníomhach den diaspóra sa ról atá aige mar lia taighde agus eolaí atá aitheanta ar fud an domhain agus atá ag gabháil d'éascú iarrachtaí eolaíochta in Éirinn.

"I measc na bhfaighteoirí i mbliana freisin tá Sir Terry Wogan, nach maireann, a mbronnfar gradam iarbháis air. Sna blianta fada a chaith sé i mbun craoltóireachta, gairm inar bhain sé clú agus cáil amach, léirigh sé i gcónaí an chuid is fearr d'Éirinn agus de phobal na hÉireann sa Bhreatain."

Dúirt an tAire um Ghnóthaí Diaspóra agus Forbairt Idirnáisiúnta, Joe McHugh T.D.:

"Léiríonn faighteoirí Ghradam Seirbhíse Dearscna an Uachtaráin i mbliana fairsinge agus saibhreas ár ndiaspóra. Ina measc tá daoine atá ag obair leo siúd is imeallaithe agus is leochailí, daoine atá ina nguth dóibh siúd atá gan ghuth.

"Trína gcuid oibre mar ghníomhaithe pobail le blianta fada i Nua-Eabhrac, bhain Brendan Fay agus Kathleen Walsh D'Arcy amach cearta agus aitheantas do dhaoine LADT den phobal Éireannach. Agus, sa timpeallacht thar a bheith dúshlánach i Siarra Leon, bhí an tSiúr Mary Sweeney ag obair gan staonadh ar mhaithe le pobail áitiúla, agus le déanaí bhí ról nach beag aici i dtaobh comhordú a dhéanamh ar an bhfreagairt don eipidéim Ebola."

Seo thíos liosta iomlán na ndaoine ar a mbronnfar Gradam Seirbhíse Dearscna an Uachtaráin 2016:

Na hEalaíona, Cultúr agus Spórt
Angela Brady (An Ríocht Aontaithe)
Terry Wogan (Nach maireann – An Ríocht Aontaithe) – gradam iarbháis

Gnó agus Oideachas
Robert Kearns (Ceanada)
Gerald Lawless (Aontas na nÉimíríochtaí Arabacha)

Obair Charthanachta
Norman McClelland (SAM)

Tacaíocht do Phobal Éireannach
Nora Higgins (An Ríocht Aontaithe)
Brendan Fay (SAM)
Kathleen Walsh D'Arcy (SAM)

Síocháin, Athmhuintearas agus Forbairt
Martin Von Hildebrand (An Cholóim)
An tSiúr Mary Sweeney (Siarra Leon)

Eolaíocht, Teicneolaíocht agus Nuálaíocht
Garret FitzGerald (SAM)

Is é an tUachtarán Ó hUigínn a bhronnfaidh na Gradaim, níos déanaí i mbliana.

CRÍOCH
An Phreasoifig
17 Meán Fómhair, 2016

 

Nóta d'Eagarthóirí

Ní córas gradam é Gradam Seirbhíse Dearscna an Uachtaráin d'Éireannaigh Thar Lear ná níl teidlíochtaí dlí ag gabháil leis i gcás na bhfaighteoirí.

Chun a bheith i dteideal lena mbreithniú, ní mór gnáthchónaí a bheith orthu siúd a ainmnítear lasmuigh d'oileán na hÉireann agus ní mór dóibh na ceanglais bhreise seo thíos a chomhlíonadh:

(i) thug siad seirbhís dhearscna ar son an náisiúin agus/nó ar son an chlú atá air thar lear;

(ii) rinne siad cion gníomhach, follasach ar mhaithe le hÉirinn agus/nó a clú ar domhan agus/nó pobail Éireannacha thar lear i gceann amháin ar a laghad de na catagóirí thuas;

(iii) tá cuntas teiste acu ina léirítear tacaíocht sheasta d'Éirinn agus/nó a clú ar domhan agus/nó pobail Éireannacha thar lear agus rannpháirtíocht leo ar feadh tréimhse nach giorra ná 5 bliana.

Tá an scéim á bainistiú ag an Roinn Gnóthaí Eachtracha agus Trádála agus bunaíodh Painéal Ardleibhéil chun moltaí a chur faoi bhráid an Rialtais. Ar an bPainéal sin tá: an tUasal Niall Burgess, Ard-Rúnaí na Roinne Gnóthaí Eachtracha agus Trádála (Cathaoirleach), an tUasal Martin Fraser, Ard-Rúnaí Roinn an Taoisigh; an tUasal Art O'Leary, Ard-Rúnaí an Uachtaráin; agus ceathrar ionadaithe ón earnáil neamh-Rialtais – Sally O'Neill Sanchez Uasal, an tOllamh Declan Kiberd, an tUasal Kingsley Aikins agus an tAthair Bobby Gilmore.

Fuarthas ainmniúcháin ó phobail Éireannacha thar lear trí líonra na hÉireann de Mhisin Taidhleoireachta.

Faighteoirí na bliana 2016

Na hEalaíona, Cultúr agus Spórt

Angela Brady (An Ríocht Aontaithe)

Is ailtire í Angela Brady a rugadh i mBaile Átha Cliath. Bíonn sí i mbun craoltóireacht teilifíse chomh maith agus bhíodh sí ina hUachtarán ar Institiúid Ríoga Ailtirí na Breataine. Faoi láthair tá sí ina Stiúrthóir ar Brady Mallalieu Architects, cuideachta atá i mbun gnó i gcathair Londan. Ceapadh í ina hAmbasadóir de chuid Chomhairle na Breataine i Vítneam don Nuálaíocht agus an Dearadh agus bhíodh sí i mbun oibre freisin le Comhairle na Breataine sa Neasoirthear. Cuireann Angela cúrsaí ailtireachta chun cinn ar an teilifís, ar an raidió agus i bhfoilseacháin.

Bíonn sí an-ghníomhach sa phobal Éireannach, go háirithe i measc na líonraí gnó, agus gnó na hÉireann agus tallann na hÉireann i dtaobh dearaidh á gcur chun cinn aici. Rinne sí cion mór freisin ar mhaithe leis an rath a bhí ar Bhliain Dearaidh na hÉireann 2015 sa Bhreatain.

Terry Wogan (nach maireann) (An Ríocht Aontaithe) – gradam iarbháis

Craoltóir Éireannach arbh ea Sir Terry Wogan a raibh aithne air i ngach cearn den domhan agus a chaith formhór a shaol oibre leis an BBC. Fuair sé bás i mí Eanáir 2016. Ó thús go deireadh a shaoil oibre, bhí meas mór ag an bpobal air agus gean acu air agus é ag déanamh ionadaíochta ar na hÉireannaigh sa Bhreatain. Bhí an brón mór a bhí ar dhaoine nuair a chuala siad scéala a bháis ina léargas ar an méid a bhí déanta aige ar son an phobail, go háirithe sna 1970í agus sna 1980í.

Tugadh aitheantas don dul chun cinn a bhí déanta ag Sir Terry chuig na ranganna is airde in earnáil an chraolacháin sa Bhreatain nuair a bronnadh ridireacht air in 2005.

Gnó agus Oideachas

Robert Kearns (Ceanada)

Duine tábhachtach is ea Robert Kearns sa phobal Éireannach in Toronto agus bhí baint aige le bunú Pháirc Chuimhneacháin Ghorta Mór na hÉireann le taobh na cé sa chathair is mó i gCeanada. Tá sé ag gabháil anois d'ionad cuimhneacháin nua a chruthú in Toronto, Páirc Grasset, chun comóradh a dhéanamh ar bhaill foirne leighis Cheanada a fuair bás agus iad ag tabhairt aire d'Éireannaigh tráth an Ghorta Mhóir.

Éiríonn go geal leis an Uasal Kearns i mbun gnó agus tá sé ina bhall de Líonra Éireannaigh an Domhain. Thug sé cúnamh do roinnt gnólachtaí Éireannacha i dtaobh briseadh isteach i margadh Cheanada, lena n-áirítear spás oifige saor in aisce a chur ar fáil do chuideachta Éireannach amháin. Bhí sé ina chathaoirleach ar Chiste Éireann Cheanada ar feadh sé bliana agus chabhraigh sé airgead a bhailiú ar mhaithe leis an oideachas comhtháite in Éirinn.

Gerald Lawless (Aontas na nÉimíríochtaí Arabacha)

Tá ainm in airde ar Gerald Lawless as ucht a ghairmréime san earnáil fáilteachais in Aontas na nÉimíríochtaí Arabacha. Bhí sé ina Phríomhfheidhmeannach ar Ghrúpa Jumeirah ar feadh 18 mbliana, agus tá sé ina bhall de Líonra Éireannaigh an Domhain. Ceapadh i mbliana é ina Chathaoirleach ar Chomhairle Taistil agus Turasóireachta an Domhain.

Le linn an ama sin go léir bhí ról mór aige i dtaobh pobal bríomhar láidir Éireannach a bheith ag teacht chun cinn in Dubai. Ina cháil mar bhall mór le rá den phobal gnó i gcoitinne in Dubai, bhain Gerald leas as an seasamh atá aige chun leasanna na hÉireann a chur chun cinn, mar shampla, socrú a dhéanamh go bhféadfaí "glasú" a dhéanamh ar Óstán Burj Al Arab. Tá sé ina Leas-Uachtarán ar Líonra Gnó na nÉireannach in Dubai faoi láthair.

Obair Charthanachta

Norman McClelland (SAM)

Mac le heisimircigh Éireannacha is ea Norman McClelland, a bhfuil cónaí air in Phoenix, Arizona, agus is fear gnó agus daonchara é freisin. I measc a chuid iarrachtaí daonchairdis bhí bunú ceann de na páirceanna uirbeacha is mó ar domhan; tacaíocht leanúnach do bhanc bia Naomh Muire, dá dtugann sé 80,000 punt bia in aghaidh na míosa; bronnadh an choláiste bainistíochta ar Ollscoil Stáit Arizona; agus tógáil Ionad Éireannach, Leabharlann agus Ionad Ginealais an Phoenix.

Tá an tUasal McClelland ina bhall de Líonra Éireannaigh an Domhain, agus is cúis bhróid aige a oidhreacht Albanach agus Éireannach. Is ón Iúr do dhuine dá mhuintir ó dhúchas, agus bíonn sé ag obair go crua chun tacú le féiniúlacht oscailte, chuimsitheach Éireannach, ina gcuirtear san áireamh gach traidisiúin ar an oileán.

Tacaíocht do Phobal Éireannach

Nora Higgins (An Ríocht Aontaithe)

Rugadh Nora Higgins i mBaile an Mhuilinn, Co. na Gaillimhe, agus chuaigh sí ar imirce go dtí an Bhreatain in 1955. Cuireadh oiliúint uirthi mar altra i nDún Éideann agus i nGlaschú sular tháinig sí go Londain in 1960. Go gairid ina dhiaidh sin, ghlac Nora le ballraíocht i gCoiste Bainistíochta Thionscadal Phinsinéirí Éireannacha Southwork i ndeisceart Londan agus tá sí ag obair leis an eagraíocht sin ó shin i leith.

Tá sí ina Chathaoirleach faoi láthair ar Phinsinéirí Éireannacha Southwark, atá ar cheann d'eagraíochtaí is mó an phobail Éireannaigh i ndeisceart Londain. Cuireann an eagraíocht club lóin, leas sóisialta agus seirbhís for-rochtana ar fáil do na céadta Éireannach leochaileach scothaosta sa cheantar. Bhí Nóra Higgins i mbun feachtais gan staonadh ar son Éireannaigh scothaosta sa Bhreatain agus labhair sí amach faoina scéal féin agus í ar imirce sna 1950í in aitheasc corraitheach a fhanfaidh buan i gcuimhne a lucht éisteachta, ag Fóram Eacnamaíoch Éireannaigh an Domhain i mBaile Átha Cliath in 2013.

Brendan Fay (SAM)

Is é Brendan Fay – oibrí pobail, diagaire, scannánóir agus cainteoir poiblí – comhbhunaitheoir an ghrúpa LADT, Lavender and Green Alliance. Ina theannta sin, bhí sé ar dhuine de bhunaitheoirí na heagraíochta Irish AIDS Outreach in 1996, eagraíocht a d'fhéach le deireadh a chur leis an tost faoin SEIF i measc an phobail Éireannaigh i Nua-Eabhrac. Bhí sé i mbun obair ghníomhach maidir le hathchóiriú na hinimirce (UAFA), pósadh sibhialta, feasacht i leith SEIF agus cearta an duine.

Tá Brendan ina ghníomhaí i ndáil le cearta daoine LADT, agus go háirithe cearta Éireannach LADT, i Nua-Eabhrac le blianta fada anuas, agus bhunaigh sé an Pharáid chuimsitheach St. Pat’s For All in 1999 mar mhalairt ar an bparáid ar 5th Avenue. In éineacht le Kathleen Walsh D'Arcy, d'oibrigh sé ar feadh na mblianta ionas go mbeadh sé de cheart ag grúpaí aeracha Éireannacha máirseáil i bParáid Lá Fhéile Pádraig i Nua-Eabhrac, agus baineadh an ceart sin amach ar deireadh in 2016.

Kathleen Walsh D'Arcy (SAM)

Is í Kathleen Walsh D'Arcy comhbhunaitheoir an ghrúpa LADT, Lavender and Green Alliance. Scríbhneoir, oibrí sóisialta agus gníomhaí pobail is ea í agus bhunaigh sí an Pharáid chuimsitheach St. Pat’s For All in 1999 mar mhalairt ar an bparáid ar 5th Avenue. In éineacht le Brendan Fay, bhí sí ag obair ar feadh na mblianta ionas go mbeadh sé de cheart ag grúpaí aeracha Éireannacha máirseáil i bParáid Lá Fhéile Pádraig i Nua-Eabhrac, agus baineadh an ceart sin amach ar deireadh in 2016.

Iníon is ea Kathleen le beirt a chuaigh ar imirce sna 1920í ó Chontae Uíbh Fhailí agus ó Chontae Thiobraid Árann, agus bhí sí ina comh-eagarthóir ar dhá chnuasach ficsin le mná Éireannacha, Territories of the Voice (1990) agus A Green and Mortal Sound (2001).

Síocháin, Athmhuintearas agus Forbairt

Martín von Hildebrand (An Cholóim)

Eitneolaí is ea Martín von Hildebrand agus bíonn sé i mbun gníomhaíochta ar son cearta na bpobal dúchasach agus cearta comhshaoil. Bhí ról tábhachtach aige maidir le sciar na Colóime den Amasóin a chosaint ó shaothrú acmhainní go mídhleathach – an mhianadóireacht den chuid ba mhó – agus maidir lena chinntiú gur féidir le pobail dhúchasacha atá ina gcónaí sna ceantair sin a gcearta dlí agus a gcearta bunreachtúla a fheidhmiú chun a gcríocha a bhainistiú.

Rugadh Von Hildebrand i SAM de mháthair Éireannach agus athair Gearmánach. Bhí sé i mbun staidéir i gColáiste na hOllscoile, Baile Átha Cliath agus sa Sorbonne sna 1960í, agus tá a shaol oibre caite aige ag cur chun cinn cearta geilleagracha, cearta sóisialta agus cearta comhshaoil i réigiún na hAmasóine sa Cholóim. Sna 1990í, bhunaigh sé eagraíocht neamhrialtasach sa Cholóim, Fundación Gaia Amazonas, a bhíonn ag obair chun cumhacht a thabhairt do phobail dhúchasacha san Amasóin ionas gur féidir leo a gcearta bunreachtúla a fheidhmiú i dtaobh a gcríocha féin a chosaint agus a bhainistiú, éiceachóras na hAmasóine a chosaint agus tacú le slite beatha inbhuanaithe agus le slándáil an tsoláthair bhia agus le flaitheas. Tá an tUasal Von Hildebrand i mbun oibre anois ar thionscadal chun nascadh a dhéanamh idir éiceachóras idirspleácha na nAindéas, na hAmasóine agus Chósta an Atlantaigh i Meiriceá Theas, a chuimsíonn roinnt tíortha lena n-áirítear an Cholóim, an Bhrasaíl agus Veiniséala, agus chun na héiceachórais sin a chosaint.

An tSiúr Mary Sweeney (Siarra Leon)

D'oibrigh an tSiúr Mary Sweeney go dian dícheallach ar feadh breis is daichead bliain, go minic gan ach tacaíocht bheag ann di, i dtimpeallacht an-dúshlánach Shiarra Leon. Trína cuid iarrachtaí i dtaobh Scoil Naomh Seosamh do Lucht Lagéisteachta a bhunú in Makeni, tá oideachas, oiliúint scileanna agus deiseanna saoil tugtha aici do na daoine is leochailí: leanaí faoi mhíchumas i dtír i mbéal forbartha. Rud is suntasach, d'fhan sí in Makeni chun an scoil a choinneáil ar oscailt tráth a bhí an cogadh cathartha brúidiúil ar siúl sna 1990í, agus tráth is gaire den lá inniu bhí ról suntasach aici maidir le comhordú a dhéanamh ar an tacaíocht a bhí ag teastáil go géar le haghaidh na freagartha ar an ngalar Ebola in Makeni.
Le blianta beaga anuas, tá an tSiúr Sweeney tar éis cur lena cuid uaillmhianta agus a cuid fuinnimh a dhíriú ar fhorbairt a dhéanamh ar churaclam i leith oiliúint a chur ar mhúinteoirí i gcomhair an oideachais riachtanas speisialta i Siarra Leon.

Eolaíocht, Teicneolaíocht agus Nuálaíocht

Garret FitzGerald (SAM)

Céimí de chuid Choláiste na hOllscoile, Baile Átha Cliath is ea an tOllamh FitzGerald agus tá aitheantas tugtha dó ar fud an domhain as ucht a chuid oibre mar eolaí agus dochtúir taighde in Ollscoil Pennsylvania. Chuir a chuid taighde go mór le cosc agus cóireáil galair chardashoithíoch trí mheán dáileoga ísle aspairín, agus chuaigh an taighde sin chun tairbhe na milliúin daoine ar fud an domhain. Tá roinnt duaiseanna móra idirnáisiúnta buaite aige freisin as ucht a chuid oibre ar dhrugaí frith-athlastacha neamhstéaróideacha agus foilsítear páipéir acadúla dá chuid go forleathan sna mór-irisí leighis.

Tá sé ag gabháil go dlúth d'éascú na n-iarrachtaí eolaíochta in Éirinn, agus is eisean a bhunaigh Ionad don Eolaíocht Chardashoithíoch in UCD, ionad a bhfuil ag éirí go geal leis, agus bhí sé ina chomhairleoir d'Fhondúireacht Eolaíochta Éireann nuair a bunaíodh an eagraíocht sin. Tá cion mór déanta aige i dtaobh oiliúint a chur ar an iomaí taighdeoir Éireannach agus meantóireacht a dhéanamh orthu, agus tá cuid de na daoine sin ag fónamh anois i bpoist shinsearacha in earnáil acadúil agus earnáil ghnó na hÉireann. I measc na mac léinn iardhochtúireachta agus dochtúireachta a bhí faoi oiliúint ina shaotharlann (breis is 100 duine san iomlán), Éireannaigh is ea breis is scór daoine díobh atá fós i mbun taighde gníomhach.

In 2014, bhronn Fondúireacht Eolaíochta Éireann an chéad Bhonn Eolaíochta Lá Fhéile Pádraig ar an Ollamh FitzGerald mar aitheantas ar an gcion mór atá déanta aige ina réimse saineolais agus ar an tacaíocht leanúnach a thugann sé don phobal taighde in Éirinn.