Fianáin

Úsáidimid fianáin ionas go bhfaighidh tú an taithí is fearr ar ár láithreán agus comhlíonaimid ár gceanglais Cosanta Sonraí ag an am céanna. Lean ort gan do chuid socruithe a athrú, agus gheobhaidh tú fianáin, nó athraigh do chuid socruithe fianáin ag aon tráth.

Ráiteas ón Aire Gnóthaí Eachtracha agus Trádála faoi Thuaisceart Éireann

Minister Simon Coveney, Nuacht/gné-alt, Tuaisceart Éireann, 2017

"Le tabhairt isteach Bille Buiséid do Thuaisceart Éireann ag Westminster inniu, tá dul chun cinn nach beag déanta maidir leis an bpróiseas polaitiúil i dTuaisceart Éireann, ar bhonn Chomhaontú Aoine an Chéasta.

Is ábhar é buiséad do Thuaisceart Éireann ar cheart don Fheidhmeannas comhroinnte cumhachta agus don Tionól a bhreithniú agus cinneadh a dhéanamh ina thaobh. Toisc nach bhfuil aon Fheidhmeannas ann faoi láthair, ní féidir leis na hinstitiúidí cineachta na cinntí buiséadacha is gá a dhéanamh.

Idir an dá linn, tá gá le bonn reachtúil maidir le maoiniú leanúnach na seirbhísí poiblí i dTuaisceart Éireann. Tá sé dearbhaithe ag Státrúnaí Thuaisceart Éireann go léiríonn an Bille Buiséid atá á thabhairt isteach aige inniu comhairle Státseirbhís Thuaisceart Éireann, agus nach raibh sé faoi réir cinnteoireacht pholaitíocht lasmuigh de Thuaisceart Éireann.

Aithním go raibh drogall ar Státrúnaí Thuaisceart Éireann an chéim seo a ghlacadh, agus gur fhág sé an bille chomh deireanach is a d'fhéadfaí é chun féachaint le ról na n-institiúidí cineachta a chaomhnú i dtaobh cinneadh a dhéanamh maidir le hábhair bhuiséadacha agus ábhair eile a bhfuil freagracht orthu astu nuair a bheidh siad ag feidhmiú arís.

Tá an-díomá orm, tar éis roinnt céimeanna caibidlíochta i bhformáidí éagsúla, nach bhfuil comhaontú againn fós chun Feidhmeannas a bhunú. Rinne Rialtas na hÉireann, ag obair dó le Rialtas na Breataine, a mhíle dícheall tacú leis na cainteanna seo agus éascú dóibh le tamall fada de mhíonna anuas, ach ní féidir le rialtas comhroinnte cumhachta feidhmiú ach amháin ar bhonn comhaontaithe idir an dá pháirtí is mó. Tá ról ríthábhachtach le himirt freisin ag na páirtithe eile a bhfuil ionadaíocht acu sa Tionól – a bhfuil an-fhoighne léirithe acu.

Tá na saincheisteanna atá á bplé – go háirithe iad siúd faoin teanga agus faoin gcultúr – i gcroílár na deighilte sa tsochaí i dTuaisceart Éireann agus mar sin is dúshlán a bheidh ann comhaontú a bhaint amach ina leith. 

 
É sin ráite, chreid mé i gcónaí gur féidir comhréiteach ionraic a bhaint amach lena gcinntítear go gcuirfear comhaontuithe roimhe seo i bhfeidhm agus lena léirítear bunphrionsabail Chomhaontú Aoine an Chéasta agus na comhroinnte cumhachta féin – an chomhpháirtíocht, an comhionannas agus an meas ar a chéile. Creidim go daingean fós gur féidir é sin a dhéanamh. 

Tá sé tábhachtach a dhearbhú go soiléir gurb é Comhaontú Aoine an Chéasta an creat fíor-riachtanach maidir leis an gcaidreamh laistigh de Thuaisceart Éireann, ar oileán na hÉireann agus idir an Ríocht Aontaithe agus Éire.

Sa chás nach féidir leis na hinstitiúidí cineachta feidhmiú, tá sé de dhualgas ar Rialtas na Breataine agus Rialtas na hÉireann a chinntiú go bhféadfaidh institiúidí an Chomhaontaithe ó Thuaidh/ó Dheas agus Thoir/Thiar leanúint ar aghaidh ag feidhmiú go héifeachtach agus de réir fhuarlitir agus meon Chomhaontú Aoine an Chéasta agus na gcomhaontuithe ina dhiaidh sin.

Tá sé dearbhaithe go seasta ag an Rialtas go bhfuilimid lántiomanta do Chomhaontú Aoine an Chéasta, agus go bhfuilimid meáite, sa ról atá againn mar chomhráthóir an Chomhaontaithe, ar fheidhmiú éifeachtach a chuid institiúidí uile a bhaint amach. Tá an Taoiseach agus mé féin fós i mbun comhairle le Rialtas na Breataine agus leis na páirtithe i dTuaisceart Éireann chun lán-éifeacht a thabhairt don tiomantas sin."

CRÍOCH
An Phreasoifig
13 Samhain 2017