Fianáin

Úsáidimid fianáin ionas go bhfaighidh tú an taithí is fearr ar ár láithreán agus comhlíonaimid ár gceanglais Cosanta Sonraí ag an am céanna. Lean ort gan do chuid socruithe a athrú, agus gheobhaidh tú fianáin, nó athraigh do chuid socruithe fianáin ag aon tráth.

Skip to main content

An Chipir

Má tá tú ag taisteal chun na Cipire, gheobhaidh tú leideanna praiticiúla agus eolas áisiúil sa mhír comhairle taistil agus san eolas nuashonraithe.

Níl an leagan Gaeilge ar fáil go fóill, más maith leat an leagan Béarla a léamh féach thíos.

Get travel and medical insurance

Before travelling, the Department strongly recommends that you obtain a European Health Insurance Card (EHIC), available by contacting the Health Service Executive, and that you also obtain comprehensive travel insurance which will cover all overseas medical costs, including medical repatriation/evacuation, repatriation of remains and legal costs. You should check any exclusions and, in particular, that your policy covers you for the activities you want to undertake.

Forléargas

Déanaimid ár ndícheall an chomhairle taistil is déanaí a thabhairt duit i nGaeilge, ach mar gheall go bhféadfadh athrú an-tapa teacht ar chúrsaí, go háirithe i gcás géarchéime, ní féidir linn a ghealladh go mbeidh an chomhairle taistil i nGaeilge go hiomlán cothrom le dáta. Lena chinntiú go bhfaighidh tú an chomhairle is déanaí, go háirithe maidir le stádas slándála, féach an leagan Béarla chomh maith, nó déan teagmháil díreach linn.

Stádas slándála

Má tá tú ag pleanáil cuairt ar an gCipir, moltar duit gnáth-réamhchúram a dhéanamh.

Cláraigh linn

Má tá sé i gceist agat cuairt a thabhairt ar an gCipir nó fanacht ann, ba chóir duit do chuid mionsonraí a chlárú linn, ionas go bhféadfaimid tú a aimsiú go tapa sa chás go dtarlódh géarchéim nach raibh súil léi, mar shampla tubaiste nádúrtha, nó eachtra éigeandála i do theaghlach, agus tú thar lear.

Comhairle uainne

Moltar duit an méid is féidir a fhoghlaim faoin gCipir sula dtéann tú ann.

Moltar duit freisin an treoir taistil Eolas Roimh Thaisteal a léamh chun leideanna praiticiúla a fháil ar thaisteal thar lear.

Cárta Árachais Sláinte Eorpach

Moltar duit Cárta Árachais Sláinte Eorpach (EHIC) a fháil sula dtaistealaíonn tú chun na Cipire. Tháinig an cárta seo isteach in áit na foirme E111 agus tugann sé teidlíocht duit cóireáil liachta éigeandála a fháil ar na téarmaí céanna le náisiúnaigh de chuid na Cipire.

Níl an EHIC beartaithe áit an árachais taistil a thógáil agus ní chlúdaíonn sé aisdúichiú liachta, cóireáil liachta leanúnach ná cóireáil nach bhfuil práinneach. Féadfaidh tú iarratas ar EHIC a dhéanamh ar líne ag www.ehic.ie.

Cúnamh éigeandála

Is minic gur fearr a bhíonn daoine áitiúla in ann cabhrú leat, mar sin labhair le muintir na háite, d’ionadaí tionscnóra turas nó bainistíocht d’óstáin.

Is 112 nó 199 an uimhir Éigeandála sa Chipir. Is 11892 uimhir na seirbhíse eolaí teileafóin.

Déan teagmháil leis an Ambasáid

I gcás éigeandála, nó má tá cabhair agus comhairle uait, féadfaidh tú teagmháil a dhéanamh le Ambasáid na hÉireann sa Niocóis.

Má ghlaonn tú lasmuigh d’uaireanta oibre, fág teachtaireacht le:

  • D’ainm
  • Do chuid mionsonraí teagmhála (uimhir fón póca nó uimhir theileafóin don áit a bhfuil tú ag fanacht ann)
  • An cineál faidhbe atá agat
  • An áit a bhfuil tú anois

Déanaimid monatóireacht rialta ar na teachtaireachtaí sin agus déanfaidh duine den fhoireann teagmháil leat.

Conas is féidir linn cabhrú leat

Tá go leor taithí againn cabhrú le saoránaigh de chuid na hÉireann a mbíonn fadhbanna acu agus iad thar lear. Foghlaim níos mó faoin gcineál cúnaimh éigeandála is féidir linn a thairiscint duit.

Sábháilteacht agus Slándáil

Comhairle phraiticiúil

  • Léigh an treoir taistil Eolas Roimh Thaisteal chun leideanna slándála áisiúla a fháil maidir le taisteal thar lear
  • Faigh eolas go háitiúil maidir le ceantair lena mbaineann baol agus ábhair imní slándála
  • Déan réamhchúram ciallmhar maidir le sábháilteacht agus slándáil
  • Bíodh an té le dul i dteagmháil leis i gcás éigeandála ar eolas agat
  • Leave your contact details with someone at home

Corraíl shibhialta

Tá cúrsaí polaitíochta réasúnta cobhsaí sa Chipir ach uaireanta is féidir le corraíl shibhialta briseadh amach. Seachain agus tionóil phoiblí más féidir mar go bhfuil siad in ann éirí achrannach uaireanta. Bíodh a fhios agat cad atá ar siúl i do thimpeall i gcónaí  trí mhonatóireacht a dhéanamh ar na meáin áitiúla, agus fanacht i dteagmháil le do theagmhálaí áitiúil, óstán nó do thionscnóir turas.

Sceimhlitheoireacht

Cé go bhfuil an baol ó sceimhlitheoireacht sa Chipir íseal, tá baol domhanda ann fós ó ionsaithe sceimhlitheoireachta neamh-idirdhealaitheacha, a d’fhéadfadh a bheith dírithe ar thargaidí sibhialta, lena n-áirítear áiteanna ina gcruinníonn turasóirí agus easaoránaigh.

Coiriúlacht

Tá ráta coiriúlachta sách íseal sa Chipir ach ba chóir duit réamhchúram ciallmhar a dhéanamh mar sin féin:

  • Ná bíodh do chárta creidmheasa, do thicéid taistil ná do chuid airgid ar iompar in éineacht agat – fág airgead breise agus nithe luachmhara in áit shábháilte.
  • Ná bíodh do phas ar iompar agat ach amháin má tá géarghá leis agus fág cóip de do phas (agus de do dhoiciméid taistil agus árachais) le do theaghlach nó le cairde sa bhaile.
  • Ná taispeáin méideanna móra airgid go poiblí agus ná bain úsáid as ATManna tar éis thitim na hoíche, go háirithe má bhíonn tú leat féin. Seiceáil nach bhfuil aon duine do do leanúint tar éis duit do chuid gnó a chur i gcrích.
  • Seachain sráideanna agus staighrí dorcha nó gan soilse. Socraigh síob a fháil ó/go dtí chomh gar do dhoras d'óstáin/d'árasáin agus is féidir.
  • Coinnigh súil ghéar ar do chuid stuif agus coinnigh greim air in áiteanna poiblí mar caiféanna idirlín agus stáisiúin bus nó traenach.

Coiriúlacht a chur in iúl

Má fhulaingíonn tú coir agus tú sa Chipir, cuir in iúl do na póilíní láithreach é.  Féadfaidh tú teagmháil a dhéanamh linn ag Ambasáid na hÉireann sa Niocóis má tá cabhair uait.

Tiomáint

Má tá sé i gceist agat a bheith ag tiomáint sa Chipir, ná dearmad tiomáint ar thaobh na láimhe clé den bhóthar. Tá na rialacháin tiomána cosúil le cinn na hÉireann ach bí ar an eolas nach léiríonn tiománaithe na Cipire disciplín lánaí agus coinnigh súil amach do charranna ag athrú lánaí gan chomhartha a thabhairt.

Más mian leat a bheith ag tiomáint:

  • Tabhair leat do cheadúnas tiomána Éireannach iomlán agus bí cinnte go bhfuil árachas iomchuí agus dóthanach agat
  • Tá sé in aghaidh an dlí tiomáint faoi thionchar an óil nó drugaí agus tá baol go gcoinneofaí tú, go gcuirfí fíneáil ort nó go gcuirfí toirmeasc ar thiomáint ort dá mbéarfaí ort
  • Bí ar an eolas faoi dhlíthe tráchta na Cipire, mar shampla luasteorainneacha
  • Féadfar fíneáil throm a ghearradh ort má bhíonn tú ag tiomáint gan chrios sábhála a chaitheamh nó agus fón póca in úsáid agat, nó má bhíonn tú ar ghluaisrothar gan chlogad a chaitheamh
  • Coinnigh doirse na feithicle faoi ghlas agus ná bíodh málaí le feiceáil, ar fhaitíos go ndéanfaí iarracht iad a ghoid agus tú stoptha ag soilse tráchta
  • Bí ar an airdeall ag soilse tráchta mar go mbíonn an claonadh ann dul trí shoilse dearga; is maith an riail é fanacht thart ar cúig soicind sula n-imíonn tú ar sholas uaine

Feithicil a fhruiliú

Tá carranna agus scútair ar fáil ar cíos go forleathan agus tá cláruimhreacha dearga suntasacha orthu. Má tá feithicil á fruiliú agat, más carr, móipéid, bád nó feithicil scairdsciála atá ann, seiceáil go bhfuil sé inbhóthair nó inseolta agus go bhfuil clúdach árachais agus trealamh sábháilteachta iomchuí agat. Seiceáil go bhfuil árachas dóthanach agat agus léigh téarmaí & coinníollacha an chonartha fruilithe feithicle (go háirithe aon tarscaoileadh a mbeadh feidhm leis dá ndéanfaí damáiste don fheithicil).

Má tá sé i gceist agat carr fruilithe a thabhairt chuig an tuaisceart faoi fhoghabháil, is Agios Dometios an príomhbhealach le dul trasna.  Níl go leor carranna a dhéantar a fhruiliú i bPoblacht na Cipire clúdaithe ag árachas le húsáid sa tuaisceart faoi fhorghabháil. Seiceáil é sin leis an gcuideachta árachais – ní ligfear trí  bhealach trasna tú gan na doiciméid árachais chearta.

Má tá feithicil á fruiliú agat, moltar duit gan do phas a thabhairt ar lámh mar shlándáil.  Fiú má thugann tú cead do phas a fhótachóipeáil, bíodh sé le feiceáil agat an t-am ar fad.

Snámh

Tríd is tríd tá sé sábháilte a bheith ag snámh, ach ba chóir duit a bheith ar an eolas maidir le farraigí agus subha láidre. Cloí le comharthaí foláirimh agus ná téigh ag snámh ach ó thránna ceadaithe.

Dlíthe agus gnásanna áitiúla

Comhairle phraiticiúil

  • Léigh an chomhairle taistil, cuir tú féin ar an eolas sula dtaistealaíonn tú agus faigh comhairle go háitiúil nuair a bhaineann tú ceann scríbe amach
  • Cuimhnigh go mbaineann na dlíthe áitiúla leatsa, mar chuairteoir, agus nach mór duit cloí leo
  • Bí measúil ar nósanna, ar thraidisiúin agus ar chleachtais áitiúla, mar go mb’fhéidir go bhféachfaí ar an gcaoi a n-iompraíonn tú tú féin mar iompar a bheadh as bealach, naimhdeach nó in aghaidh an dlí

Drugaí neamhdhleathacha

Gearrtar pionós géar ar úsáid drugaí neamhdhleathacha (is cuma cén druga é), lena n-áirítear fíneálacha agus téarmaí príosúin fada.

Homaighnéasachas

Tá homaighnéasachas dleathach i bPoblacht na Cipire, cé nach nglactar leis ar shlí chomh hoscailte is a dhéantar i gcodanna eile den Eoraip. Tá homaighnéasachas neamhdhleathach i dtuaisceart na Cipire atá faoi fhorghabháil.

Tubaistí nádúrtha agus an aeráid

Comhairle phraiticiúil

  • Má tá tú ag taisteal chun na Cipire, bí cinnte go dtuigeann tú cad atá romhat – ansin pleanáil agus pacáil dá réir 
  • Faigh comhairle áitiúil faoin méid a cheart a dhéanamh i gcás eachtra tromchúiseach nó i gcoinníollacha contúirteacha
  • Comhoibrigh le húdaráis áitiúla agus le seirbhísí éigeandála i gcás eachtra tromchúiseach

Comhairle Taistil Te Fuara

Aeráid

Tá aeráid fothrópaiceach sa Chipir. Bíonn an aimsir bog sa geimhreadh agus an-te sa samhradh. Bíonn creatháin talún sa tír uaireanta, ach bíonn siad sin an-éadrom beagnach i gcónaí.

Eolas Breise

Riachtanais iontrála (víosa/pas)

Caithfidh tú pas bailí a bheith agat. Ní theastaíonn aon víosa iontrála go Poblacht na Cipire ó dhaoine a bhfuil pas Éireannach acu. Ba chóir duit a chinntiú go mbeidh go do phas bailí ar feadh tréimhse iomlán do chuairte.

Moltar duit roinnt fótachóipeanna de do phas a thabhairt leat. Ba chóir duit cóip de do phas a bheith ar iompar i gcónaí le linn do chuairte agus níor chóir duit gan do phas a thabhairt ar lámh mar shlándáil má tá carr, gluaisrothar nó cuadrothar á bhfhruiliú agat – go bunúsach is doiciméad taistil é do phas.

Dul isteach go críoch na Cipire Thuaidh faoi fhorghabháil

Is féidir taisteal chuig an gCipir thuaidh atá faoi fhorghabháil ó Phoblacht na Cipire trí dhul trasna ag go leor seicphointí, lena n-áirítear seicphointí Phálas Ledra agus Shráid Ledra i lár na Nicóise, áit a bhféadfaidh tú siúl trasna.

Féadfaidh tú stampa ar do phas ó údaráis sa chríoch faoi fhorghabháil sa tuaisceart a sheachaint tríd an bpáipéar bán ar leithligh a sholáthraítear ag an bpointe iontrála a chomhlánú, agus leis sin beidh tú in ann dul isteach agus fanacht ar feadh suas le 30 lá.

Measann Rialtas Phoblacht na Cipire go dtagann náisiúnaigh eachtracha a thagann chun na Cipire tríd an tuaisceart faoi fhorghabháil, chun na Cipire trí phort iontrála neamhdhleathach.  Tá ceart ar cosaint ag an Rialtas fíneáil a ghearradh ar shaoránaigh AE (lena n-áirítear de chuid na hÉireann) as iontráil neamhdhleathach má thagann siad trasna go dtí an deisceart. Mar a tharlaíonn sé, is é an beartas reatha atá acu ná gan é sin a dhéanamh.

Sláinte

Seiceáil le do dhochtúir i bhfad roimh thaisteal má tá aon vacsaíniú ag teastáil le dul chun na Cipire.

Má theastaíonn cúnamh liachta éigeandála uait le linn do thurais sa Chipir, diailigh 112 agus iarr otharcharr. Má chuirtear chuig saoráid liachta tú i gcomhair cóireála, ba chóir duit teagmháil a dhéanamh le do chuideachta árachais/cúnaimh liachta láithreach.

Tá go leor ospidéal agus clinicí príobháideacha sa Chipir a oibríonn otharcharranna príobháideacha. Moltar duit seiceáil le tiománaithe otharchairr i gcónaí an bhfuil siad do thabhairt chuig ospidéal príobháideach nó stáit le haon cheisteanna ionchais maidir le muirir ospidéil a sheachaint. Ní chlúdóidh an cárta EHIC tú in ospidéil ná clinicí príobháideacha.

Amchrios

Tá an Chipir dhá uair an chloig chun tosaigh ar Éirinn; i.e. is ionann 9.00am in Éirinn agus 11.00am sa Chipir.

Trealamh leictreach

Úsáidtear an t-infreastruchtúr leictreach céanna sa Chipir agus a úsáidtear in Éirinn, dá bhrí sin níl aon ghá le cuibheoirí.

Teanga

Labhraítear Béarla go forleathan ar fud an oileáin. Tá comharthaí bóthair i bPoblacht na Cipire i nGréigis agus i mBéarla de ghnáth.

Fóin phóca

Oibreoidh fóin phóca na hÉireann le saoráid fánaíochta ar líonra na Cipire. Is é +357 an cód idirnáisiúnta don Chipir.

Ag ceannach maoine sa Chipir

Tá maoin ceannaithe go leor saoránach de chuid na hÉireann i limistéar Rialtas-rialaithe Phoblacht na Cipire. Mar is amhlaidh le hidirbhearta maoine de ghnáth, ba chóir duit comhairle dlí áitiúil, neamhspleách a fháil lena chinntiú go bhfuil na gníomhais teidil glan agus nach bhfuil aon mhorgáistí ag seasamh amach ar an maoin atá i gceist ná ar an talamh ar a bhfuil sé.

Tuairiscítear cásanna ina raibh morgáiste ó bhanc i gceist don talamh ar a raibh an teach a ceannaíodh, i ngan fhios don cheannaitheoir, agus nuair a theip ar úinéir na talún an iasacht a íoc bhí an banc ag iarraidh seilbh a fháil ar an talamh.

Maoin i gCríoch na Cipire Thuaidh faoi Fhorghabháil

Má tá tú ag smaoineamh ar mhaoin a cheannach sa chuid de thuaisceart na Cipire atá faoi fhorghabháil, nach bhfuil faoi smacht éifeachtach Rialtas Phoblacht na Cipire, moltar go láidir duit comhairle dlí cháilithe agus neamhspleách a fháil. Moltar é sin mar gheall ar éilimh ionchais maidir le teideal agus úinéireacht ó Chipirigh Ghréagacha a cuireadh as an áit sin i 1974 tar éis ionraidh arm na Tuirce, a bhféadfadh iarmhairtí airgid agus dlí tromchúiseacha leanúint astu.

D’fhéadfadh go mbeadh imeachtaí dlí roimh cheannaitheoirí ionchais i gcúirteanna Phoblacht na Cipire, a bhféadfar a gcinntí a fhorghníomhú in áiteanna eile san AE, lena n-áirítear Éire. D'eisigh Cúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh breithiúnas le déanaí, lena bhféadfaidh Cipireach Gréagach le maoin sa tuaisceart faoi fhorghabháil, a thionscain saoránach de chuid an AE ó tríú páirtí gan toiliú uaidh, breithiúnais de chuid cúirte na Cipire in aghaidh na ndaoine sin a cheannaigh a mhaoin a fhorghníomhú i mBallstát eile de chuid an AE. I mí Eanáir 2010, sheas Cúirt Achomhairc Shasana agus na Breataine Bige leis an mbreithiúnas in aghaidh lánúin de chuid na Breataine a cheannaigh maoin sa tuaisceart faoi fhoghabháil agus caithfidh siad a dteach a leagan anois agus an suíomh a thabhairt ar ais don úinéir bunaidh.

Anuas air sin, tá dlí sa Chipir, lena bhfuil sé ina chion coiriúil, a bhféadfar pionóis suas le seacht mbliana i bpríosún a ghearradh ina leith, maoin a cheannach, a dhíol, a ligean, nó díolachán maoine a chur chun cinn nó a fhógairt, atá sa chuid de thuaisceart na Cipire faoi fhorghabháil atá faoi úinéireacht ag Cipirigh Gréagacha. Is cion coiriúil freisin é faoi dhlí na Cipire aon iarracht a dhéanamh idirbheart mar sin a dhéanamh.

Airgead

Is é an Euro an t-aonad airgeadra sa Chipir. Is rud tromchúiseach sa Chipir é nótaí Euro bréige a bheith i do sheilbh agus déantar seiceálacha i bhformhór na n-ionad miondíola. Má fhaightear nótaí Euro bréige i do sheilbh, cuirfear fios ar na póilíní agus d’fhéadfaí tú a ionchúiseamh.

Glactar leis na mórchártaí creidmheasa uile sa Chipir. Má tá siombail Maestro nó Cirrus ar do chártaí dochair, ba chóir go mbeifeá in ann airgead a aistarraingt ó do Chuntas Bainc in Éirinn.