Fianáin

Úsáidimid fianáin ionas go bhfaighidh tú an taithí is fearr ar ár láithreán agus comhlíonaimid ár gceanglais Cosanta Sonraí ag an am céanna. Lean ort gan do chuid socruithe a athrú, agus gheobhaidh tú fianáin, nó athraigh do chuid socruithe fianáin ag aon tráth.

Skip to main content

An tSile

Má tá tú ag taisteal chun na Sile, gheobhaidh tú leideanna praiticiúla agus eolas áisiúil sa mhír comhairle taistil agus san eolas nuashonraithe.

Faigh árachas taistil agus liachta

Faigh árachas taistil cuimsitheach i gcónaí a chlúdóidh gach costas liachta thar lear, aslonnú liachta san áireamh, sula dtéann tú ag taisteal. Ní féidir linn íoc as aon chostais éigeandála a d’fhéadfadh a bheith ort ar do thuras. Mar sin, d’fhéadfadh árachas taistil go leor leor airgid a shábháil duit, má bhíonn fadhbanna agat. Ná déan dearmad na coinníollacha i do pholasaí a léamh agus a chinntiú go gclúdaíonn sé gach rud atá beartaithe agat a dhéanamh.

Forléargas

Déanaimid ár ndícheall an chomhairle taistil is déanaí a thabhairt duit i nGaeilge, ach mar gheall go bhféadfadh athrú an-tapa teacht ar chúrsaí, go háirithe i gcás géarchéime, ní féidir linn a ghealladh go mbeidh an chomhairle taistil i nGaeilge go hiomlán cothrom le dáta. Lena chinntiú go bhfaighidh tú an chomhairle is déanaí, go háirithe maidir le stádas slándála, féach an leagan Béarla chomh maith, nó déan teagmháil díreach linn.

Stádas slándála

Má tá tú ag pleanáil cuairt ar an tSile, moltar duit réamhchúram a dhéanamh.

Cláraigh linn

Má tá sé i gceist agat cuairt a thabhairt ar an tSile nó fanacht ann, ba chóir duit do chuid mionsonraí a chlárú linn, ionas go bhféadfaimid tú a aimsiú go tapa sa chás go dtarlódh géarchéim nach raibh súil léi, mar shampla tubaiste nádúrtha, nó eachtra éigeandála i do theaghlach, agus tú thar lear.  Ansin, d’fhéadfaimis cabhair a thairiscint duitse nó do do theaghlach más gá.

Comhairle uainne

Moltar duit an méid is féidir a fhoghlaim faoin tSile sula dtéann tú ann.

Moltar duit freisin an treoir taistil Eolas Roimh Thaisteal a léamh chun leideanna praiticiúla a fháil ar thaisteal thar lear.

Cúnamh éigeandála

Is minic gur fearr a bhíonn daoine áitiúla in ann cabhrú leat, mar sin labhair le muintir na háite, d’ionadaí tionscnóra turas nó bainistíocht d’óstáin.

Déan teagmháil leis an Ambasáid

De bharr nach bhfuil Ambasáid ná Consalacht na hÉireann sa tSile, táimid teoranta ó thaobh cúnamh a thairiscint duit i gcás éigeandála. Ach, féadfaidh tú teagmháil a dhéanamh leis an gConsal Oinigh i Santiago nó le hAmbasáid na hÉireann i mBuenos Aires san Airgintín má tá cabhair uait.

Má ghlaonn tú lasmuigh d’uaireanta oibre, fág teachtaireacht le:

  • D’ainm
  • An cineál fadhb atá agat
  • An áit a bhfuil tú anois
  • Do chuid mionsonraí teagmhála (uimhir fón póca nó uimhir theileafóin don áit a bhfuil tú ag fanacht ann)

Déanaimid monatóireacht rialta ar na teachtaireachtaí sin agus déanfaidh duine den fhoireann teagmháil leat.

Conas is féidir linn cabhrú leat

Tá go leor taithí againn cabhrú le saoránaigh de chuid na hÉireann a mbíonn fadhbanna acu agus iad thar lear. Foghlaim níos mó faoin gcineál cúnaimh éigeandála is féidir linn a thairiscint duit.

Sábháilteacht agus Slándáil

Comhairle phraiticiúil

  • Léigh an treoir taistil Eolas Roimh Thaisteal chun leideanna slándála áisiúla a fháil maidir le taisteal thar lear
  • Faigh eolas go háitiúil maidir le ceantair lena mbaineann baol agus ábhair imní slándála
  • Déan réamhchúram ciallmhar maidir le sábháilteacht agus slándáil
  • Bíodh an té le dul i dteagmháil leis i gcás éigeandála ar eolas agat

Sceimhlitheoireacht

Cé go bhfuil an baol ó sceimhlitheoireacht sa tSile íseal, tá baol domhanda ann fós ó ionsaithe sceimhlitheoireachta neamh-idirdhealaitheacha, a d’fhéadfadh a bheith dírithe ar thargaidí sibhialta, lena n-áirítear áiteanna ina gcruinníonn turasóirí agus easaoránaigh.

Mianaigh talún

Tá fadhb bheag ach fadhb shuntasach ag an tSile le mianaigh talún. Tarlaíonn timpistí mianach talún do bheostoc den chuid is mó agus líon beag daoine áitiúla a théann trasna teorainneacha ag pointí trasna neamhúdaraithe. Tá loig mhianach suite go príomha i gceantair theorann cóngarach do Pheiriú agus don Bholaive go mór ó thuaidh de Réigiúin na Sile I agus II, agus cóngarach don Airgintín ó dheas i Réigiún XII.

Cé go bhfuil formhór na log mianach marcáilte go soiléir, tá damáiste déanta do roinnt comharthaí agus sconsaí ag an aimsir nó ag loitiméirí agus d’fhéadfadh sé a bheith deacair iad a aithint, go háirithe i dtuaisceart na tíre. Tá loig mhianach leagtha suas go himeall príomhbhealaí i roinnt cásanna.

Ba chóir go mbeadh tú eolach chomh maith go bhfuil limistéir mhianadóireachta i sé cheantar fásaigh faoi chosaint rialtais i Réigiúin I, II agus XII. Cé nár gortaíodh ná nár maraíodh maoirseoirí fiadhúlra ná cuairteoirí riamh de bharr mianach talún, moltar duit seiceáil leis na húdaráis áitiúla sula dtéann tú chuig ceantair theorann i Réigiúin I, II agus XII, fan ar bhóithre atá marcáilte go soiléir agus lean gach comhartha foláirimh.

Coiriúlacht

Tá ráta coiriúlachta sách íseal sa tSile ach ba chóir duit réamhchúram ciallmhar a dhéanamh mar sin féin:

  • Ná bíodh do chárta creidmheasa, do thicéid taistil ná do chuid airgid ar iompar in éineacht agat – fág airgead breise agus nithe luachmhara in áit shábháilte.
  • Ná bíodh do phas ar iompar agat ach amháin má tá géarghá leis agus fág cóip de do phas (agus de do dhoiciméid taistil agus árachais) le do theaghlach nó le cairde sa bhaile.
  • Ná taispeáin méideanna móra airgid go poiblí agus ná bain úsáid as ATManna tar éis thitim na hoíche, go háirithe má bhíonn tú leat féin. Seiceáil nach bhfuil aon duine do do leanúint tar éis duit do chuid gnó a chur i gcrích.
  • Seachain sráideanna agus staighrí dorcha nó gan soilse. Socraigh síob a fháil ó/go dtí chomh gar do dhoras d'óstáin/d'árasáin agus is féidir.
  • Coinnigh súil ghéar ar do chuid stuif agus coinnigh greim air in áiteanna poiblí mar caiféanna idirlín agus stáisiúin bus nó traenach.

Mionghadaíocht

Tá peasghadaíocht, gadaíocht eile agus mugálacha ag éirí níos coitianta ar fud na Sile, go háirithe in áiteanna aithnidiúla ina gcruinníonn turasóirí agus ag stáisiúin bus. Níor chóir málaí taistil a fhágáil gan duine ina mbun agus ba chóir a bheith ar an airdeall go háirithe ag críochfoirt bhus, bialanna agus áiteanna eile ina gcruinníonn turasóirí. Moltar duit a bheith an-chúramach le do chuid giuirléidí, fan i ngrúpaí agus ná siúil leat féin san oíche.

Coir a chur in iúl

Má fhulaingíonn tú coir agus tú sa tSile, cuir in iúl do na póilíní láithreach é.  Féadfaidh tú teagmháil a dhéanamh linn ag Ambasáid na hÉireann i mBuenos Aires má tá cabhair uait.

Tiomáint

Má tá sé i gceist agat a bheith ag tiomáint sa tSile, bí cúramach agus déan na réamhchúraim shimplí seo a leanas:

  • Tabhair leat do cheadúnas tiomána Éireannach iomlán agus do chead tiomána idirnáisiúnta agus bí cinnte go bhfuil árachas iomchuí agus dóthanach agat
  • Tá sé in aghaidh an dlí tiomáint faoi thionchar an óil nó drugaí agus tá baol go gcoinneofaí tú, go gcuirfí fíneáil ort nó go gcuirfí toirmeasc ar thiomáint ort dá mbéarfaí ort
  • Bí ar an eolas faoi dhlíthe tráchta na Sile, mar shampla luasteorainneacha
  • Caith crios sábhála i gcónaí
  • Coinnigh doirse na feithicle faoi ghlas agus ná bíodh málaí le feiceáil, ar fhaitíos go ndéanfaí iarracht iad a ghoid agus tú stoptha ag soilse tráchta

Feithicil a fhruiliú

Má tá feithicil á fruiliú agat, moltar duit gan do phas a thabhairt ar lámh mar shlándáil.  Fiú má thugann tú cead do phas a fhótachóipeáil, bíodh sé le feiceáil agat an t-am ar fad.

Seiceáil go bhfuil árachas dóthanach agat agus léigh téarmaí & coinníollacha an chonartha fruilithe feithicle (go háirithe aon tarscaoileadh a mbeadh feidhm leis dá ndéanfaí damáiste don fheithicil).

 

Dlíthe agus gnásanna áitiúla

Comhairle phraiticiúil

  • Léigh an chomhairle taistil, cuir tú féin ar an eolas sula dtaistealaíonn tú agus faigh comhairle go háitiúil nuair a bhaineann tú ceann scríbe amach
  • Cuimhnigh go mbaineann na dlíthe áitiúla leatsa, mar chuairteoir, agus nach mór duit cloí leo
  • Bí measúil ar nósanna, ar thraidisiúin agus ar chleachtais áitiúla, mar go mb’fhéidir go bhféachfaí ar an gcaoi a n-iompraíonn tú tú féin mar iompar a bheadh as bealach, naimhdeach nó in aghaidh an dlí

Drugaí neamhdhleathacha

Gearrtar pionós géar ar úsáid drugaí neamhdhleathacha (is cuma cén druga é), lena n-áirítear fíneálacha agus téarmaí príosúin fada. Moltar duit gan aon bhaint a bheith agat le drugaí d’aon chineál. Féadfar pianbhreitheanna fada i bpríosún a ghearradh fiú as méid an-bheag a bheith i seilbh.

Tubaistí nádúrtha agus an aeráid

Comhairle phraiticiúil

  • Má tá tú ag taisteal chun na Sile, bí cinnte go dtuigeann tú cad atá romhat – ansin pleanáil agus pacáil dá réir 
  • Faigh comhairle áitiúil faoin méid a cheart a dhéanamh i gcás eachtra tromchúiseach nó i gcoinníollacha contúirteacha
  • Comhoibrigh le húdaráis áitiúla agus le seirbhísí éigeandála i gcás eachtra tromchúiseach

Comhairle Taistil Te Fuara

Aeráid

Is tír í an tSile a bhfuil difríochtaí móra aeráide ann. Mar gheall ar chruth fada agus caol na tíre, a théann ó Pheiriú ó thuaidh go dtí an an tAntartach ó dheas, beidh an aeráid an-éagsúil ag brath ar an gcuid den tír a bhfuil tú ann.

De ghnáth, amhail is faide ó thuaidh a rachaidh tú is teo agus is tirime an aeráid. Amhail is faide ó dheas a rachaidh tú, beidh an aeráid níos fuaire agus níos fliche. Bíonn sé ag báisteach níos minice i míonna an gheimhridh.

Tá an tSile sa leathsféar theas agus mar gheall air sin iad is seo a leanas na séasúir de ghnáth:

  • Samhradh: Nollaig - Feabhra
  • Fómhar: Márta - Bealtaine
  • Geimhreadh: Meitheamh - Lúnasa
  • Earrach:  Meán Fómhair - Samhain

Crith Talún

Tá an tSile i gcrios creathanna talún ardriosca. Tharla crith talún an-mhór in 2010, a bhain tuairim is 8.8 amach ar an scála Richter, 8 gciliméadar amach ó chósta theas-láir na Sile. Ba ghaire an t-eipealár do Curanipe, baile saoire a bhfuil tóir air i gcúige Maule, tuairim is 115 ciliméadar soir ó thuaidh ó dhara chathair na tíre, Concepción, agus 325 ciliméadar siar ó dheas ón bpríomhchathair, Santiago. Airítear iarchreathanna fós i gcrios Theas-Láir na tíre.

Tharla crith talún cumhachtach, ar mhéid 7.9, i dtuaisceart na Sile in 2005 inar maraíodh 11 duine agus gearradh amach cumhacht agus cumarsáid ar feadh roinnt laethanta.

Bolcán

Is féidir le brúchtadh bolcánach tarlú mar gheall go bhfuil an tSile i gcrios seismeach gníomhach. Tharla brúchtadh in 2008 leis an mBolcán Chalten i ndeisceart na Sile agus rinneadh na mílte duine a aslonnú. Meastar go bhfanann an bolcán gníomhach.

Is féidir le crith talún nó brúchtadh bolcánach tromchúiseach tarlú ag pointe ar bith; ach éilítear le rialacháin tógála go gcuirfí rioscaí seismeacha san áireamh. Tá eolas maith ar bhearta sábháilteachta agus cuireann eagraíochtaí náisiúnta agus údaráis áitiúla i bhfeidhm iad. Má tá tú ag taisteal chun na Sile nó i do chónaí ann, déan cinnte go bhfuil a fhios agat cad a dhéanfaidh tú i gcás go dtarlódh crith talún nó brúchtadh bolcánach.

Eolas Breise

Riachtanais iontrála (víosa/pas)

Mura bhfuil tú cinnte faoi riachtanais iontrála na Sile, lena n-áirítear eolas faoi víosaí agus eolas inimirce eile, cuir ceist ar do ghníomhaire taistil nó déan teagmháil leis an Ambasáid nó Consalacht is gaire de chuid na Sile.

Féadfaidh tú seiceáil leo freisin cén tréimhse bailíochta nach mór a bheith ag do phas.

Pasanna

Moltar duit roinnt fótachóipeanna de do phas a thabhairt leat. Ba chóir duit fótachóip de do phas a iompar an t-am ar fad le linn do chuairte.

Sláinte

Seiceáil le do dhochtúir i bhfad roimh thaisteal má tá aon vacsaíniú ag teastáil le dul chun na Sile.